Dừng giao dịch quá mức

Nhiều bạn khi mới bước chân vào thị trường thường mang theo tư duy của những công việc truyền thống: làm việc càng nhiều, thời gian bỏ ra càng lớn thì thu nhập sẽ càng cao. Từ đó, bạn cho rằng việc ngồi lỳ trước màn hình, phân tích liên tục và bấm chuột vào lệnh thường xuyên sẽ mang lại nhiều cơ hội kiếm tiền hơn. Tuy nhiên, thực tế trong trading lại hoàn toàn trái ngược.

Vào lệnh dày không giúp bạn kiếm nhiều hơn. Nó vắt kiệt sức lực, gây căng thẳng tâm lý và đẩy tài khoản đến bờ vực rủi ro. Khi bạn liên tục tìm kiếm cơ hội ở mọi nhịp đập của thị trường, bạn đang rơi vào cái bẫy của việc giao dịch quá mức (overtrading). Bài này giúp bạn nhận ra dấu hiệu giao dịch quá mức, hiểu vì sao ít lệnh lại tốt hơn và cách giữ nhịp giao dịch bằng kế hoạch.

Dấu hiệu bạn đang giao dịch quá mức

Nếu bạn không chắc mình có đang giao dịch quá mức hay không, thì câu trả lời khả năng cao là có. Cạm bẫy này thường len lỏi rất tinh vi khiến nhiều trader mắc phải mà không hề hay biết. Dấu hiệu đầu tiên và phổ biến nhất là việc liên tục hạ khung thời gian. Ví dụ, bạn xây dựng kế hoạch giao dịch dựa trên biểu đồ ngày (D1), nhưng vì quá nôn nóng chờ đợi, bạn bắt đầu mở các khung H1 hoặc M15 để tìm kiếm tín hiệu. Khung thời gian thấp cho nhiều tín hiệu hơn, khiến bạn dễ dàng nhấp chuột vào những lệnh mà lẽ ra bạn đã bỏ qua.

Dấu hiệu thứ hai là sự hưng phấn tột độ dẫn đến việc nhồi lệnh vô tội vạ. Khi một lệnh đang có lãi, cảm giác chiến thắng dễ làm bạn mờ mắt. Bạn vội vàng mở thêm các vị thế mới chỉ vì cảm thấy tự tin, mà không màng đến việc tín hiệu đó có thực sự đạt chuẩn hay không. Đây là lúc bạn rất cần kiểm soát 4 cảm xúc phá tài khoản để tránh việc trả lại toàn bộ thành quả cho thị trường chỉ trong chớp mắt.

Việc đánh nhiều cặp tiền tương đồng cùng lúc cũng là một biểu hiện rõ ràng của overtrading. Ví dụ, cặp EURUSD và GBPUSD thường có xu hướng di chuyển khá giống nhau vì cùng chịu tác động từ đồng USD. Nếu bạn vào lệnh mua trên cả hai cặp này cùng một lúc, bạn có thể nghĩ rằng mình đang phân tán rủi ro. Nhưng thực chất, bạn đang nhân đôi rủi ro và sử dụng đòn bẩy quá mức cho cùng một nhận định hướng đi của đồng USD.

Cuối cùng, sự tự tin thái quá chính là chất xúc tác mạnh nhất. Một nghiên cứu khoa học của Terrance Odean đã chỉ ra rằng, sau một vài lệnh thắng, trader thường cho rằng thành công đó đến từ khả năng của mình hơn là may mắn. Sự tự tin này khiến họ đánh giá quá cao khả năng phân tích của bản thân, từ đó giao dịch liên tục và biến trading thành một dạng nghiện ngập khó bỏ.

Ít lệnh hơn, chất lượng hơn

Hãy thử tưởng tượng thị trường giống như một khu vườn rộng lớn. Mỗi tháng, khu vườn này chỉ sản sinh ra một số lượng trái chín nhất định, còn lại phần lớn là cỏ dại. Nếu bạn liên tục vung tay hái bất chấp mọi thứ trước mắt, xác suất bạn hái phải cỏ dại sẽ cao hơn rất nhiều so với việc hái được trái ngọt. Trong trading, những thiết lập hành động giá có xác suất thắng cao chính là trái chín, và nếu bạn không đủ kiên nhẫn để chờ đợi, tài khoản của bạn sẽ ngập tràn cỏ dại.

Để tồn tại, bạn cần rèn luyện tư duy của một tay lính bắn tỉa. Một tay bắn tỉa không bao giờ xả đạn liên tục vào mọi mục tiêu mờ nhạt. Họ kiên nhẫn nằm chờ hàng giờ, chắt chiu từng viên đạn và chỉ bóp cò khi mục tiêu đã lọt vào tầm ngắm với xác suất hạ gục cao nhất. Ngược lại, nếu bạn giao dịch như một tay súng máy, xả đạn vào bất cứ tín hiệu nào trên biểu đồ dù chưa có sự xác nhận, bạn sẽ nhanh chóng cạn kiệt vốn liếng trước khi cơ hội thực sự xuất hiện.

Để thấy rõ sự khác biệt giữa hai phong cách này, mình cùng làm một phép so sánh nhỏ. Giả sử có hai trader cùng giao dịch trong một tháng (số giả định). Trader đầu tiên giao dịch dày trên khung H4, vào tổng cộng 15 lệnh, đạt tỷ lệ thắng 40% và chốt tháng với mức lợi nhuận 3R (R là rủi ro cho mỗi lệnh). Trader thứ hai chỉ giao dịch trên khung D1, kiên nhẫn chờ đợi và chỉ vào đúng 4 lệnh, đạt tỷ lệ thắng 50%, cuối tháng cũng thu về lợi nhuận 3R.

Nhìn vào kết quả, cả hai đều đạt được mức lợi nhuận ngang nhau. Tuy nhiên, trader lướt sóng H4 đã phải chịu đựng sự căng thẳng tột độ, dán mắt vào màn hình liên tục và gánh chịu chi phí hoa hồng gấp nhiều lần. Trong khi đó, trader D1 có một tháng giao dịch thảnh thơi, nhẹ nhàng và giữ được tâm lý hoàn toàn ổn định. Rõ ràng, việc tăng số lượng lệnh không hề đồng nghĩa với việc gia tăng lợi nhuận.

Nguyên tắc 80/20 trong giao dịch

Quy luật Pareto, hay còn gọi là nguyên tắc 80/20, xuất hiện ở khắp mọi nơi từ kinh tế, bán hàng cho đến đời sống xã hội. Khi áp dụng vào thị trường tài chính, tư duy 80/20 giúp bạn xem lại thói quen giao dịch và cách nhìn biểu đồ của mình.

Có 5 cặp 80/20 liên quan trực tiếp tới kết quả giao dịch của bạn:

80% đơn giản, 20% khó khăn: Việc đọc biểu đồ, xác định xu hướng hay tìm kiếm điểm vào lệnh thực chất chiếm khoảng 80% bề nổi và rất đơn giản. Thậm chí một đứa trẻ cũng có thể nhìn ra giá đang đi lên hay đi xuống. Phần 20% khó khăn nhất lại nằm ở việc kiểm soát hành vi, không giao dịch quá tay và quản lý rủi ro chặt chẽ. Đáng tiếc là hầu hết mọi người lại làm phức tạp hóa phần 80% bằng vô số chỉ báo chằng chịt, trong khi bỏ bê hoàn toàn phần 20% khó khăn kia.

80% lợi nhuận từ 20% lệnh: Không phải lệnh nào bạn mở ra cũng mang lại tiền. Trong thực tế, phần lớn lợi nhuận tổng kết cuối năm của bạn sẽ được tạo ra từ một số ít các giao dịch chất lượng cao, nơi thị trường chạy mạnh và đúng hướng. Các lệnh còn lại thường chỉ hòa vốn hoặc mang lại những khoản thua lỗ nhỏ trong tầm kiểm soát.

80% thời gian đứng ngoài: Thị trường dành phần lớn thời gian để đi ngang, tích lũy hoặc di chuyển nhiễu loạn không rõ xu hướng. Do đó, bạn nên dành 80% thời gian để quan sát, giữ tiền trong túi và chỉ thực sự bung sức ở 20% thời gian khi thị trường xuất hiện những điều kiện thuận lợi nhất. Nếu bạn đang vào lệnh liên tục mỗi ngày, bạn đang ép mình chiến đấu trong cả những lúc thị trường không đáng để giao dịch.

80% giao dịch trên D1: Biểu đồ ngày (D1) lọc bỏ được phần lớn biến động nhiễu. Hãy dành 80% sự tập trung của bạn cho khung D1 để tìm kiếm các thiết lập chính. Khoảng 20% còn lại mới dành cho các khung thời gian khác.

80% thành công từ tâm lý: Một chiến lược giao dịch tốt chỉ đóng góp 20% vào thành quả cuối cùng của bạn. 80% còn lại đến từ cách bạn quản lý tiền và giữ kỷ luật tâm lý. Việc mải mê đi tìm một hệ thống bách chiến bách thắng là vô nghĩa nếu bạn không thể tự kiểm soát được lòng tham và nỗi sợ hãi của chính mình.

Dừng trước khi quá muộn

Khi bạn đã bị cuốn vào vòng xoáy của thị trường, cơ chế cảm xúc của não bộ sẽ liên tục thôi thúc bạn bấm lệnh. Lúc này, việc tự nhận thức và ra quyết định dừng lại là rất khó khăn. Giao dịch thực chất không phải là cuộc chiến giữa bạn và thị trường, mà là cuộc chiến nội tâm giữa kỷ luật và sự bốc đồng của chính bạn.

Cách tốt nhất để không rơi vào cạm bẫy overtrading là lập ra một kế hoạch giao dịch chi tiết từ trước khi bạn bật phần mềm lên. Bạn phải xác định rõ hôm nay mình sẽ rủi ro bao nhiêu tiền, chỉ giao dịch khi xuất hiện mô hình nào và khi nào thì dứt khoát tắt máy. Khi đã có kế hoạch, bạn cần cam kết tuân thủ nó một cách tuyệt đối để hình thành thói quen giao dịch khách quan.

Nhiều bạn thường mang tâm lý muốn kiểm soát thị trường, tin rằng phân tích của mình là tuyệt đối và ép giá phải chạy theo ý mình. Sự thật là thị trường không hề quan tâm đến bạn hay những cảm xúc nhỏ bé của bạn. Thứ duy nhất bạn có thể kiểm soát chính là bản thân mình: số tiền bạn chấp nhận mất, thời điểm bạn vào lệnh và lúc bạn quyết định đứng ngoài.

Thay vì ngồi hàng giờ đồng hồ dùng đủ loại công cụ để cố nặn ra một tín hiệu giao dịch, hãy học cách đặt lệnh rồi để đó. Việc dành quá nhiều thời gian nhìn biểu đồ chỉ khiến bạn phân tích thái quá và tự huyễn hoặc bản thân vào những lệnh kém chất lượng. Hãy nhớ rằng, trong trading, nhiều lúc đứng ngoài là quyết định đúng nhất.

Tóm tắt

• Giao dịch quá mức không giúp bạn kiếm nhiều tiền hơn mà chỉ làm tăng chi phí hoa hồng, bào mòn tài khoản và gây căng thẳng tâm lý.
• Liên tục soi khung thời gian nhỏ, nhồi lệnh khi hưng phấn và đánh nhiều cặp tiền tương đồng là những dấu hiệu rõ ràng của việc mất kiểm soát.
• Hãy rèn luyện sự kiên nhẫn của một tay lính bắn tỉa, chỉ bóp cò khi mục tiêu đã thực sự rõ ràng và có xác suất thắng cao.
• Áp dụng nguyên tắc 80/20: dành 80% thời gian để quan sát và chỉ giao dịch trong 20% thời gian thị trường cho tín hiệu đẹp.
• Lập kế hoạch giao dịch từ trước khi vào lệnh là cách tốt nhất để không bị cảm xúc kéo vào lệnh và giữ kỷ luật.