Làm quen thị trường Forex: cặp tiền và phiên giao dịch

Với nhiều người mới, Forex là thị trường đầu tiên họ nghĩ tới. Khối lượng giao dịch rất lớn và giờ mở cửa gần như liên tục khiến thị trường này thu hút trader khắp thế giới.

Bài này đi qua những khái niệm nền nhất để bắt đầu giao dịch ngoại hối. Mình sẽ cùng tìm hiểu cách đọc tỷ giá, phân loại các cặp tiền, các thành phần tham gia và lựa chọn thời điểm giao dịch sao cho hiệu quả nhất với nhịp sinh hoạt hàng ngày của bạn.

Thị trường Forex là gì và ai tham gia

Forex (viết tắt của Foreign Exchange) là thị trường ngoại hối, nơi các ngân hàng, doanh nghiệp, chính phủ và trader cá nhân tiến hành trao đổi tiền tệ. Đây là thị trường tài chính lớn nhất thế giới với khối lượng giao dịch mỗi ngày lên tới hàng nghìn tỷ USD.

Khác với chứng khoán có các sàn giao dịch tập trung, Forex là một thị trường phi tập trung (OTC). Điều này có nghĩa là không có một trung tâm vật lý nào xử lý mọi lệnh giao dịch. Thay vào đó, tiền tệ được giao dịch thông qua một mạng lưới điện tử toàn cầu giữa các ngân hàng và nhà cung cấp thanh khoản. Bạn có thể tìm hiểu thêm về cấu trúc này trong bài làm quen thị trường tài chính.

Thành phần tham gia vào thị trường này rất đa dạng. Ngân hàng trung ương có thể làm đồng tiền nước mình tăng hoặc giảm giá trị qua việc điều hành cung tiền, lạm phát, lãi suất, và dùng dự trữ ngoại hối để bình ổn thị trường. Các công ty đa quốc gia sử dụng thị trường ngoại hối để thanh toán tiền xuất nhập khẩu hàng hóa. Trong khi đó, các quỹ phòng hộ và trader cá nhân lại tham gia với mục đích đầu cơ. Ước tính 70% đến 90% giao dịch ngoại hối là đầu cơ, tức mua bán để kiếm lời từ biến động giá chứ không cần dùng đồng tiền đó.

Thị trường này ngày càng phổ biến nhờ tính thanh khoản rất mạnh, cho phép bạn vào và ra lệnh dễ dàng. Bạn cũng có thể bắt đầu với số vốn nhỏ và giao dịch cả khi giá tăng lẫn khi giá giảm. Đổi lại, lệnh nào cũng có thể thua, nên bạn cần biết trước mình chấp nhận mất bao nhiêu tiền trước khi vào lệnh.

Cách đọc tỷ giá và các nhóm cặp tiền

Trong thị trường Forex, tiền tệ luôn được giao dịch theo từng cặp. Khi bạn thực hiện một lệnh, bạn đang đồng thời mua vào một đồng tiền và bán ra đồng tiền còn lại. Tỷ giá hối đoái liên tục thay đổi dựa trên áp lực mua bán và sự lạc quan của thị trường về nền kinh tế của quốc gia đó.

Ví dụ: Khi bạn nhìn thấy tỷ giá giả định EUR/USD = 1,1700, điều này có nghĩa là 1 EUR đổi được 1,1700 USD. Trong đó, EUR đứng trước được gọi là đồng tiền cơ sở, còn USD đứng sau là đồng tiền định giá.

Nếu bạn phân tích và cho rằng đồng EUR sẽ tăng giá so với USD, bạn sẽ đặt lệnh mua cặp EUR/USD. Ngược lại, nếu bạn nhận định đồng EUR sẽ yếu đi, bạn sẽ đặt lệnh bán cặp tiền này. Để tính toán chính xác lợi nhuận và rủi ro cho mỗi biến động giá, bạn nên nắm vững cách tính pip, lot, đòn bẩy và ký quỹ trước khi nạp tiền giao dịch thực tế.

Có hàng chục đồng tiền khác nhau được giao dịch mỗi ngày, nhưng chúng được chia thành ba nhóm chính dựa trên mức độ phổ biến và tính thanh khoản.

Nhóm thứ nhất là các cặp tiền chính (major). Đây là những cặp luôn có sự góp mặt của đồng USD ghép với đồng tiền của các nền kinh tế lớn, ví dụ như EUR/USD, GBP/USD, USD/JPY hay AUD/USD. Nhóm này chiếm phần lớn khối lượng giao dịch trên toàn cầu, do đó chúng có tính thanh khoản cao nhất và mức phí chênh lệch (spread) thấp nhất.

Nhóm thứ hai là các cặp tiền chéo (cross). Đây là các cặp tiền không chứa đồng USD, ví dụ như EUR/GBP, EUR/JPY hay GBP/JPY. Mặc dù mức spread thường cao hơn một chút so với các cặp chính, nhóm cặp chéo vẫn có thanh khoản tốt.

Nhóm thứ ba là các cặp ngoại lai (exotic). Chúng được tạo thành từ một đồng tiền lớn ghép với đồng tiền của một thị trường mới nổi, chẳng hạn như USD/TRY, USD/ZAR hay USD/MXN. Các cặp ngoại lai thường có mức spread rất cao, thanh khoản kém khi nằm ngoài giờ giao dịch chính và biến động rất mạnh. Chúng cũng rất dễ tạo ra các khoảng trống giá lớn qua kỳ nghỉ cuối tuần, tiềm ẩn rủi ro lớn cho tài khoản của bạn.

Đòn bẩy và cơ quan quản lý

Một trong những yếu tố thu hút trader đến với Forex là khả năng sử dụng đòn bẩy và ký quỹ (margin). Công cụ này cho phép bạn kiểm soát một vị thế có kích thước lớn hơn nhiều so với số vốn thực tế bỏ ra. Tuy nhiên, đòn bẩy là con dao hai lưỡi. Nếu vốn thực của bạn giảm xuống mức sàn yêu cầu, bạn sẽ gặp tình trạng Margin Call và phải nạp thêm tiền. Nếu giá tiếp tục đi ngược hướng, lệnh sẽ bị tự động đóng tại mức Stop Out.

Để bảo vệ khách hàng cá nhân, các cơ quan quản lý hàng đầu thế giới như FCA của Anh, ASIC của Úc hay CySEC của Síp đưa ra những quy định rất khắt khe. Tại EU, quy định ESMA giới hạn đòn bẩy tối đa cho trader cá nhân ở mức 1:30 đối với các cặp tiền chính và bắt buộc bảo vệ số dư âm. Trong khi đó, các sàn môi giới ở những khu vực quản lý lỏng lẻo hơn có thể cung cấp đòn bẩy từ 1:500 đến 1:2000. Bạn nên kiểm tra giấy phép trực tiếp trên website chính thức của cơ quan quản lý thay vì chỉ tin vào logo trên trang web của sàn.

Các phiên giao dịch trong ngày

Thị trường ngoại hối hoạt động liên tục 24 giờ một ngày và 5 ngày một tuần. Thay vì mở cửa và đóng cửa tại một thời điểm duy nhất, thị trường luân chuyển qua bốn phiên giao dịch chính trên toàn cầu: Sydney, Tokyo, London và New York.

Điểm đặc biệt của thị trường này là có những khoảng thời gian các phiên giao dịch hoạt động chồng lên nhau. Quan trọng nhất là khoảng phiên London và phiên New York cùng mở cửa, kéo dài từ 13 giờ đến 17 giờ GMT, tức 20 giờ đến 24 giờ giờ Việt Nam. Đây là lúc thị trường đón nhận khối lượng giao dịch lớn nhất trong ngày. Tính thanh khoản dồi dào khiến mức spread thu hẹp lại, đồng thời biến động giá cũng diễn ra mạnh mẽ nhất.

Ngược lại, vào những khoảng thời gian ngoài giờ phiên chồng nhau, khối lượng giao dịch sụt giảm khiến spread thường bị nới rộng.

Chiến lược giao dịch vào phiên Á

Nhiều người mới thường nghĩ rằng thị trường mở cửa 24 giờ thì phải ngồi nhìn biểu đồ cả ngày mới kiếm được tiền. Tuy nhiên, việc dành quá nhiều thời gian quan sát giá biến động liên tục rất dễ đẩy bạn vào trạng thái giao dịch quá mức, dẫn đến những quyết định vội vàng và thua lỗ.

Thay vì theo dõi thị trường cả ngày, một phương pháp hiệu quả là chỉ tập trung phân tích vào một phiên cố định, điển hình là phiên Á. Phiên Á bắt đầu vào khoảng 6 giờ sáng theo giờ Việt Nam. Lúc này, thị trường khá yên tĩnh, không có những đợt biến động giật cục như khi phiên Âu hay phiên Mỹ mở cửa. Lúc yên tĩnh như vậy rất hợp để bạn phân tích biểu đồ mà không bị xao nhãng.

Bạn chỉ cần dành khoảng 30 phút mỗi buổi sáng sau khi thức dậy để mở biểu đồ khung thời gian ngày. Tín hiệu trên khung ngày thường mạnh hơn, đáng tin cậy hơn và ít nhiễu hơn khung thời gian nhỏ. Trong 30 phút này, bạn sẽ quét qua các cặp tiền yêu thích và tìm kiếm tín hiệu giao dịch hợp lệ.

Nếu có tín hiệu, bước tiếp theo là đối chiếu với các vùng giá quan trọng (key level) như hỗ trợ và kháng cự. Bạn cần xem xét tỷ lệ lợi nhuận trên rủi ro tại vùng giá đó có thực sự xứng đáng để mạo hiểm hay không. Đồng thời, bạn cũng phải đánh giá điều kiện hiện tại của thị trường. Nếu thị trường đang có xu hướng tăng mạnh, một tín hiệu bán ngược chiều có thể không phải là lựa chọn khôn ngoan.

Bên cạnh đó, việc ghi chép lại nhận định của bạn mỗi ngày đối với từng loại tài sản sẽ giúp bạn có cái nhìn tổng quát về thị trường và mối liên hệ giữa các đồng tiền.

Khi mọi thứ đã đúng với kế hoạch, bạn tiến hành đặt lệnh. Việc quan trọng nhất sau đó là đóng biểu đồ lại và bắt đầu ngày làm việc bình thường của bạn. Việc rời mắt khỏi màn hình giúp bạn tránh được sự cám dỗ can thiệp sớm vào lệnh như chốt lời sớm hoặc gồng lỗ. Hãy để thị trường tự vận hành. Nếu sáng hôm đó không có tín hiệu nào đạt chuẩn, bạn cứ thoải mái tắt máy vì thị trường vẫn luôn ở đó vào ngày hôm sau.

Tóm tắt

• Forex là thị trường phi tập trung nơi các thành phần kinh tế trao đổi và đầu cơ tiền tệ.
• Tỷ giá thể hiện sức mạnh của đồng tiền cơ sở so với đồng tiền định giá trong một cặp tiền.
• Các cặp tiền chính có thanh khoản cao nhất, trong khi cặp ngoại lai có spread lớn và biến động mạnh.
• Thị trường hoạt động 24/5, sôi động nhất khi phiên London và phiên New York mở cửa cùng lúc.
• Dành 30 phút mỗi sáng để phân tích phiên Á giúp bạn tránh giao dịch quá mức và giữ kỷ luật tốt hơn