Chọn mức rủi ro cho mỗi lệnh

Khi bước chân vào thị trường tài chính, bạn sẽ nghe rất nhiều lời khuyên về việc phải bảo vệ tài khoản giao dịch. Một trong những quy tắc phổ biến nhất là chỉ nên mạo hiểm một tỷ lệ phần trăm cố định trên tổng vốn cho mỗi giao dịch, thường là con số 2%. Tuy nhiên, liệu một công thức rập khuôn có thực sự phù hợp với tất cả mọi người?

Bài này xem lại quy tắc quản lý vốn 2%: nó hợp với ai, không hợp với ai, từ đó giúp bạn tìm ra mức rủi ro phù hợp cho riêng mình.

Quy tắc quản lý vốn 2% đến từ đâu

Quy tắc quản lý vốn 2% bắt đầu được áp dụng trong giao dịch cổ phiếu và đầu tư dài hạn từ nhiều năm trước. Quy tắc này hoạt động dựa trên ý tưởng bạn sẽ mở nhiều vị thế cùng lúc và bạn chỉ chịu mức rủi ro 2% vốn ròng trên bất kỳ vị thế nào.

Ví dụ: Bạn có 100.000 USD (số giả định) trong tài khoản và đang giữ 20 mã cổ phiếu khác nhau với mức rủi ro 2% cho mỗi giao dịch. Ban đầu, đây là cách để giới đầu tư phân bổ vốn rủi ro trong một danh mục đa dạng.

Với trader lướt sóng trung hạn (swing trader), áp máy móc con số 2% cho mọi giao dịch không phải lúc nào cũng hợp. Quy tắc này tồn tại lâu năm vì nó dễ hiểu và giữ được mỗi khoản lỗ ở mức nhỏ. Để tránh lầm tưởng về quản lý vốn, bạn cần hiểu rõ bản chất của thị trường mà mình đang tham gia.

Nếu bạn là trader thường chỉ mở một hoặc hai vị thế cùng lúc, việc áp dụng quy tắc này sẽ vấp phải vấn đề nghiêm trọng. Trước hết, giao dịch Forex có đòn bẩy cao hơn nhiều so với giao dịch chứng khoán.

Tài khoản giao dịch đòn bẩy nên được coi là một tài khoản ký quỹ. Bạn chỉ cần giữ đủ tiền trong tài khoản để trang trải số tiền ký quỹ cho các vị thế mà bạn thường giao dịch. Bạn hoàn toàn không cần phải nạp tất cả số vốn rủi ro của mình vào tài khoản môi giới.

Trader chuyên nghiệp thường chỉ mở một vài vị thế sử dụng đòn bẩy cao tại cùng một thời điểm. Do đó, khái niệm đa dạng hóa rủi ro trên hàng chục thị trường cùng lúc là không thích hợp. Kích thước tài khoản lúc này mang tính tùy ý, nó chỉ ở đó để duy trì một vị thế đang mở.

Trong giao dịch chứng khoán, bạn cần nhiều vốn hơn để kiểm soát nhiều tài sản hơn vì đòn bẩy rất thấp. Nhưng với các thị trường đòn bẩy cao như Forex hay vàng (XAUUSD), để kiểm soát một khối lượng tài sản lớn, bạn chỉ cần một số tiền ký quỹ nhỏ trong tài khoản giao dịch.

Ý nghĩa thực tế của quy tắc 2% với từng cá nhân

Một con số chung như 2% không thể đúng cho mọi người, vì số vốn, kỹ năng và mức chịu rủi ro của mỗi người khác nhau.

Việc quản lý vốn phụ thuộc vào kỹ năng giao dịch và khả năng chấp nhận rủi ro của từng cá nhân. Nó không nên chỉ đơn giản là một tỷ lệ phần trăm tùy ý áp dụng lên số dư tài khoản.

Ví dụ: Giả sử (số giả định) người A là một người mới bắt đầu, có đúng 10.000 USD trong tay và đó là toàn bộ số tiền anh ta có. Nếu anh ta đi theo đám đông và áp dụng quy tắc 2%, anh ta sẽ mạo hiểm 200 USD cho mỗi giao dịch. Việc yêu cầu một người mới mạo hiểm một phần đáng kể trong tổng tài sản của họ cho mỗi lệnh là điều rất vô lý.

Thực tế là rất nhiều người bắt đầu với số tiền rất ít ỏi. Với họ, 2% không phải luật bắt buộc; cách làm đúng là chọn một mức rủi ro cố định mà mình chịu được khi mất, và người mới nên bắt đầu ở mức thấp, kể cả khi muốn phát triển một tài khoản nhỏ. Mức độ kỹ năng và khẩu vị rủi ro giữa các cá nhân khác nhau rất đáng kể.

Ở một diễn biến khác, giả sử người B có 2.000.000 USD tiền nhàn rỗi để giao dịch. Rõ ràng anh ta sẽ không nạp tất cả số tiền đó vào tài khoản môi giới bởi điều đó là không cần thiết. Anh ta có thể chỉ nạp 20.000 USD vào tài khoản để trang trải khoản ký quỹ.

Nếu áp dụng quy tắc 2% lên số dư tài khoản, anh ta sẽ chỉ chịu rủi ro 400 USD cho mỗi giao dịch. Với người B, tính 2% trên số dư tài khoản ký quỹ không phản ánh số vốn thật của họ. Họ cũng cần tự chọn một số tiền rủi ro cố định, dựa trên tổng vốn và kỹ năng.

Qua hai trường hợp trên, bạn thấy con số 2% không tự động đúng cho mọi người. Điều cốt lõi là mỗi lệnh chỉ mất một số tiền nhỏ, cố định, mà bạn chịu được.

Sự thật về sức mạnh lãi kép trong giao dịch thực tế

Sự hấp dẫn của các quy tắc phần trăm cố định bắt nguồn từ quan điểm cho rằng khi bạn thắng, tiền sẽ cộng dồn. Theo lý thuyết, quy tắc này sẽ tự nhiên tăng quy mô vị thế của bạn khi thắng và giảm quy mô vị thế khi bạn thua. Về mặt toán học, điều này nghe có vẻ hấp dẫn nhưng thực tế lại gây lầm tưởng lớn.

Quy tắc phần trăm giữ mỗi khoản lỗ nhỏ, nhưng không biến một phương pháp thua thành có lãi. Phương pháp chưa tốt thì tài khoản vẫn giảm, chỉ chậm hơn.

Nếu bạn thực sự có những giao dịch có lời, bạn sẽ bắt đầu rút tiền từ tài khoản để phục vụ cuộc sống. Bạn không thể gộp lợi nhuận trong tài khoản của mình mãi mãi, điều đó là không thực tế. Do đó, việc kỳ vọng vào một sức mạnh lãi kép tăng trưởng liên tục là một ảo tưởng.

Bên cạnh nhu cầu rút tiền, bạn còn phải đối mặt với những đợt sụt giảm tài khoản. Có rất nhiều quỹ phòng hộ lớn đã từng bị giảm 50% giá trị ròng trên đường cong vốn. Hiệu ứng lãi kép giả định rằng bạn sẽ không gặp trục trặc nào trong quá trình giao dịch, nhưng thực tế thị trường luôn có những giai đoạn khó lường.

Nếu một người bị giảm 50% tài khoản, anh ta sẽ phải kiếm lời 100% chỉ để quay lại mức hòa vốn ban đầu. Điều này cho thấy việc quản lý vốn máy móc theo phần trăm không thể bảo vệ bạn khỏi những chuỗi thua lỗ tất yếu của thị trường.

Quy tắc này còn đánh lừa tâm trí của bạn. Nhiều trader tự nhủ rằng rủi ro 2% sẽ không làm sụt giảm đáng kể tài khoản. Nhưng thực tế, điều này làm giảm sự nhạy cảm của họ đối với rủi ro, dẫn đến việc giao dịch quá mức (overtrading).

Khi bạn thua lỗ ít hơn trên mỗi giao dịch, bạn sẽ có xu hướng muốn giao dịch nhiều hơn. Rủi ro nhỏ mỗi lệnh không phải lý do để vào lệnh nhiều hơn. Số lệnh do tín hiệu trong kế hoạch quyết định, không do mức rủi ro thấp.

Cách xác định mức rủi ro phù hợp cho mỗi giao dịch

Vậy bạn nên mạo hiểm bao nhiêu cho mỗi giao dịch? Rủi ro trên mỗi giao dịch là một con số mà bạn cần tự đưa ra dựa trên hoàn cảnh cá nhân của mình, bao gồm rất nhiều biến số khác nhau về tài chính và tâm lý.

Nhiều trader chuyên nghiệp không nghĩ theo tỷ lệ phần trăm cứng nhắc. Thay vào đó, họ nghĩ về số tiền rủi ro cụ thể cho mỗi giao dịch và mức độ chấp nhận rủi ro cá nhân của họ là bao nhiêu. Về cơ bản, đó là số tiền họ sẵn sàng mất đi cho bất kỳ một ý tưởng giao dịch nào.

Bạn cần xác định được khẩu vị rủi ro của mình và chắc chắn rằng chỉ mạo hiểm với số tiền đó hoặc ít hơn. Không có một con số cụ thể nào đúng cho tất cả mọi người. Việc bạn cần làm là thử nghiệm, tự rút kinh nghiệm và chỉ mạo hiểm với số tiền mà bạn cảm thấy thoải mái khi mất nó.

Ngược lại, nếu bạn mạo hiểm một số tiền khiến bạn lo lắng cả ngày, mất ngủ và liên tục kiểm tra biểu đồ trên điện thoại, thì chứng tỏ bạn đã đi quá giới hạn. Thước đo tốt nhất để đánh giá mức rủi ro hợp lý là liệu bạn có thực sự đặt lệnh rồi quên nó đi (set and forget) được hay không.

Nếu bạn không thể rời mắt khỏi màn hình sau khi vào lệnh, bạn đang mang một gánh nặng tâm lý quá lớn. Khả năng giao dịch cá nhân cũng quan trọng. Nếu bạn là người mới, tốt nhất nên chấp nhận mức rủi ro thấp hơn rất nhiều so với người đã có nhiều năm kinh nghiệm. Khi kỹ năng được cải thiện, bạn có thể tăng dần con số này lên.

Cuối cùng, bạn cần nhớ rằng quản lý vốn phải đi cùng với một phương pháp giao dịch hiệu quả. Cho dù bạn sử dụng quy tắc phần trăm hay rủi ro số tiền cố định, bạn vẫn có thể cháy tài khoản nếu hệ thống của bạn không có xác suất thắng cao. Quản lý vốn không thể tự mình biến một phương pháp tồi thành phương pháp có lãi. Quy tắc 2% có thể bảo vệ bạn trong thời gian đầu, nhưng khi kỹ năng tốt lên, mức rủi ro của bạn nên thay đổi theo kỹ năng và sự tự tin, không tự động tăng giảm sau từng lệnh.

Tóm tắt

• Quy tắc 2% bắt nguồn từ chứng khoán; với thị trường đòn bẩy cao, hãy hiểu nó là cách giữ khoản lỗ nhỏ chứ không phải luật cứng.
• Mức rủi ro phụ thuộc vào tổng tài sản, kỹ năng và tâm lý của từng cá nhân chứ không phải một con số rập khuôn.
• Lãi kép trên thực tế bị gián đoạn bởi các đợt sụt giảm vốn và nhu cầu rút tiền mặt phục vụ cuộc sống.
• Chọn số tiền rủi ro cố định cho mỗi lệnh ở mức bạn có thể đặt lệnh rồi quên đi; người mới nên bắt đầu thấp để bảo toàn vốn gốc.
• Quản lý vốn chỉ phát huy tác dụng bảo vệ tài khoản khi được kết hợp với một phương pháp giao dịch có xác suất thắng cao.